صفر تا صد نورپردازی نمای ساختمان در سال ۱۴۰۴

احتمالاً تا به حال برایتان اتفاق افتاده که در شب ساختمانی را ببینید و با خودتان بگویید که چه نمای زیبا و خیره‌کننده‌ای دارد. آنچه که معمولاً باعث می‌شود یک ساختمان در شب فوق‌العاده به‌ نظر برسد، نورپردازی نمای ساختمان است. فرقی ندارد که آن ساختمان، یک آپارتمان مسکونی باشد و یا یک مرکز تفریحی بزرگ؛ در هر صورت اضافه کردن نورپردازی به نمای یک ساختمان باعث افزایش به شدت بالای جذابیت بصری و ظاهر مدرن آن می‌شود. اکنون می‌خواهیم به بررسی اهمیت نورپردازی نمای ساختمان، اصول و تکنیک‌ها و همچنین تجهیزات آن بپردازیم. هدف این مقاله این است که بتوانیم انواع مختلف نورپردازی و روش‌های آن را نیز به شما معرفی کنیم.

نورپردازی نمای ساختمان چیست؟

ابتدا باید به تعریف درست نورپردازی ساختمان‌ها بپردازیم. بسیار مهم است که بین «نورپردازی» و «روشنایی» تمایز قائل شویم. نورپردازی نوعی هنر و تکنیک معماری با هدف زیباسازی ساختمان و حتی هویت‌بخشی به آن است. از آن‌طرف، هدف ایجاد روشنایی صرفاً ممکن است جلوگیری از تاریکی و امکان دیدن چشم‌ها باشد.

اهمیت نورپردازی

در بسیاری از موارد ساختمان‌هایی را می‌بینیم که در روز معمولی به نظر می‌رسند اما در شب بسیار زیبا و به یادماندنی هستند. برای مثال، برج ایفل پاریس در طول روز یک ساختمان آهنی بزرگ است اما در شب به یکی از درخشان‌ترین و شاخص‌ترین ساختمان‌های دنیا تبدیل می‌شود.

بنابراین، می‌توان گفت نورپردازی تنها یک فرآیند فنی و معماری نیست، بلکه می‌تواند جنبه‌ی تجاری و فرهنگی هم داشته باشد. مشتری‌های بالقوه و توریست‌ها با دیدن ساختمانی که در شب می‌درخشد و متمایز از دیگر سازه‌هاست، به بازدید و خرید بیشتر از آن مکان ترغیب می‌شوند.

اهمیت نورپردازی در سطح بین‌المللی شناخته شده است. طبق سایت AlconLighting :

“طراحی نورپردازی معماری با هدف برجسته‌سازی و تقویت عناصر خاص یک بنا انجام می‌شود تا زیبایی، هویت، تاریخ و کاربری ساختمان بهتر دیده شود. نورپردازی نما به تکمیل و ارتقای عناصر معماری خارجی کمک می‌کند و جلوه‌ای شاخص به ساختمان می‌بخشد. نورپردازی نما برای انواع پروژه‌های معماری قابل استفاده است، اما نوع کاربری ساختمان باید مبنای طراحی نورپردازی قرار گیرد.”

ناگفته نماند که نورپردازی نمای ساختمان اصول و تکنیک‌های فراوانی دارد. در این مقاله سعی می‌کنیم به آن‌ها اشاره‌ای داشته باشیم.

 

اصول مهم نورپردازی ساختمان‌ها

برای داشتن یک نوپردازی مناسب و جذاب، طبیعی است که باید اصولی را رعایت کنیم. از جمله:

• هماهنگی و هم‌خوانی نورپردازی با معماری کلی ساختمان
• رعایت اصول مربوط به رنگ، شدت و دمای نور
• توجه به نوع ساختمان مورد نظر

باید توجه کنیم که ساختمانی که می‌خواهیم نورپردازی آن را انجام دهیم چه نوع ساختمانی است. اگر مسکونی باشد قطعاً باید متفاوت با ساختمان اداری یا تجاری باشد. در عین حال طراحی نورپردازی ساختمان‌های بسیار بلند مثل برج‌ها، تکنیک‌ها و تجهیزات خاصی لازم دارد که از ابتدای کار باید به آن‌ها توجه کرد.

برندینگ و مارکتینگ ساختمان

می‌توان به نورپردازی نمای ساختمان، به چشم نوعی «برندینگ» یا «مارکتینگ» نگاه کرد. در واقع شما با طراحی نوعی خاص از نورپردازی به ساختمان خود هویت و برند خاصی می‌بخشید که آن را از دیگر ساختمان‌ها متمایز می‌کند. همچنین نورپردازی نوعی بازاریابی برای ساختمان محسوب می‌شود. زیرا با انجام نورپردازی درست، ساختمان از دید مردم مختلف بسیار جذاب‌تر به نظر خواهد رسید‌.

برخی از تکنیک‌های تخصصی نورپردازی نمای ساختمان

 

تکنیک وال واشینگ (wall washing)

وال واشینگ یعنی استفاده از نورهای عمودی که به شکلی یکنواخت سطوح را روشن می‌کنند. روشنایی‌ای که این نوع از نورپردازی می‌سازد شبیه به دیواری از نور یکنواخت است.‌ در بسیاری از پل‌ها، دیوارها و ساختمان‌های تاریخی این تکنیک استفاده می‌شود. به چراغ‌هایی که این شکل از نو را تولید می‌کنند «وال واشر» گفته می‌شود.

تکنیک نورپردازی سطحی (grazing)

هدف اصلی این تکنیک تاکید روی سطوح بافت‌دار و غیر یکنواخت، مثل دیوارهای آجری است. با استفاده از این تکینک، نه تنها بخش مورد نظر روشن می‌شود بلکه بافت و جنس آن نیز به چشم می‌آید. این تکنیک برای ساختمان‌هایی که نمای سنگی یا آجری دارند بسیار جذاب و مناسب خواهد بود.

تکنیک نورپردازی خطی (liner lighting)

در این تکنیک مدرن از چراغ‌های خطی LED استفاده می‌شود و نورپردازی به شکل انواع خط است. این تکنیک در ساختمان‌های جدید و امروزی بسیار متداول و محبوب است. از جمله ساختمان‌های معروف می‌توان به برج خلیفه‌ی دبی اشاره کرد.

تکنیک نورپردازی تاکیدی (accent lighting)

همان‌طور که از اسم این تکنیک پیداست، هدف این نوع از نورپردازی تاکید روی ویژگی خاصی از ساختمان است. استفاده از این تکنیک باعث می‌شود که بیننده به یک بخش یا نقطه‌ی خاص بیشتر نگاه کند و توجه‌اش جلب شود. در بسیاری از موارد از چراغ‌های نقطه‌ای در این تکنیک استفاده می‌شود، تا نور متمرکز بر بخش مورد نظر بتابد.

لامپ‌های مناسب برای نورپردازی نمای ساختمان

همان‌طور که می‌دانید، انواع بسیاری از لامپ‌ها در بازار وجود دارد. لامپ‌های مدرن LED که فناوری پیشرفته‌تری نسبت‌ به لامپ‌های قدیمی‌تر دارند، گزینه‌ی بسیار محبوبی هستند. شاید قبل‌تر از لامپ‌های هالوژنی، مهتابی‌ها (لامپ‌های فلورسنت) و لامپ‌های گازی در نورپردازی استفاده می‌شد. اما امروزه اکثر لامپ‌های مناسب نورپردازی در بازار، انواع مختلف لامپ‌های LED هستند.

چرا لامپ LED برای نورپردازی مناسب است؟

لامپ‌های LED مزیت‌های فراوانی نسبت به دیگر انواع لامپ‌ها دارند. از نکات مثبت و متمایز این لامپ‌ها می‌توان به بهره‌وری زیاد و مصرف انرژی کم، طول عمر بالا، تنوع در اشکال و رنگ اشاره کرد.

لامپ‌های LED از جمله لامپ‌های SMD و COB  به‌دلیل فناوری جدید و ساختار به‌روز برای نورپردازی نمای ساختمان گزینه‌ی خوبی هستند.

انواع لامپ‌های LED در نورپردازی

چراغ وال واشر (wall washer)

پیش‌تر به تکنیک نورپردازی وال واشینگ اشاره کردیم؛ که باعث ایجاد نور یکنواخت و عمودی در سطح مورد نظر می‌شود. چراغ وال واشر از کنار هم قرار گرفتن چند لامپ LED تشکیل می‌شود تا بتواند به این شکل نورپردازی کند.

پروژکتورهای LED

یکی از پراستفاده‌ترین ابزارها در زمینه‌ی نورپردازی نمای ساختمان‌، پروژکتورهای LED هستند. با توجه به زاویه و شدت پخش نور متفاوتی که می‌توانند داشته باشند، در انواع مختلفی از تکنیک‌های نورپردازی نیز کاربرد دارند.

پروژکتورهای LED برای نورپردازی تاکیدی

برای مثال در نورپردازی تاکیدی (accent lighting)، پروژکتورهای LED که زاویه‌ی تابش کم (narrow beam) دارند بسیار مناسب‌ هستند. این نوع از پروژکتور LED نور متمرکزتری دارد و برای جلب توجه روی یک جسم یا ویژگی خاص انتخاب خوبی است.

پروژکتورهایLED برای نورپردازی سطحی (grazing)

اگر پروژکتور مناسب، نزدیک به دیوار و در زاویه‌ی مطلوب نصب شود، می‌تواند به عنوان چراغ گریزر(grazer) استفاده شود. برای استفاده از تکنیک grazing نیز پروژکتورهای LED می‌توانند انتخاب خوبی باشند و سطح مورد نظر را به خوبی روشن کنند.

پروژکتورهای LED برای تکنیک نورپردازی وال واشینگ (wall washing)

در صورتی که لنز پروژکتور ما بازتر باشد و فاصله‌ی کمی بیشتر از دیوار داشته باشد، می‌تواند در اجرای تکنیک وال واشینگ به ما کمک کند. در زاویه‌ی مناسب، نور این پروژکتور می‌تواند به شکلی یکنواخت و ملایم پخش شود و جلوه‌ی خوبی داشته باشد. این نوع تکنیک با استفاده از پروژکتورهای LED می‌تواند در گالری‌های نقاشی و هنری و همچنین موزه‌ها بسیار کاربردی باشد.

پروژکتورهای LED نورافکن(floodlight)

از معروف‌ترین روش‌های استفاده از پروژکتور که بخش بسیار گسترده‌ای را نیز نورانی می‌کند. شدت تابش نور این پروژکتور بسیار بالاست و معمولا در نمای بیرونی ساختمان‌های بزرگ و استادیوم‌ها کاربرد دارد. با استفاده از پروژکتور LED نورافکن، می‌توان یک مساحت زیاد و از فاصله‌ی دور را روشن کرد.

پروژکتورهای LED برای نورپردازی محوطه و فضای سبز(landscape lighting)

این نوع از پروژکتورها، می‌توانند کوچک‌تر باشند و برای نورپردازی باغ‌ها و حیاط‌ها بسیار مناسب هستند. پروژکتور LED برای برخی از مسیرهای پیاده‌روی در پارک یا برای تندیس‌ها نیز انتخاب خوبی می‌تواند باشد.

جت‌ لایت (jet light)

جت لایت‌ها نوعی نورافکن هستند که نور را به شکل خطی پخش می‌کنند. پرتاب نور و بُرد این لامپ‌ها بسیار خوب است و می‌توان در فاصله‌های دور از آن‌ها استفاده کرد. یکی از کاربردهای جالب جت لایت، نورپردازی از پایین به سمت بالاست که به اصطلاح به آن  uplifting نیز می‌گویند.

​چراغ‌های خطی (liner lights)

چراغ‌های خطی LED یا لاینر نوری، از انواع لامپ‌های پرکاربرد در نمای ساختمان هستند. از انواع چراغ‌های خطی در رنگ‌ها و طراحی‌های گوناگون نمای ساختمان می‌توان استفاده کرد.

مدل‌های مختلف نورپردازی نمای ساختمان

پیش‌تر گفته شد که نمای ساختمان‌ها با کاربری‌های مختلف می‌توانند نورپردازی شوند. می‌توانیم هم برای ساختمان‌های مسکونی و هم ساختمان‌های اداری نورپردازی کنیم، اما مدل نورپردازی باید متفاوت باشد.

در ادامه به نوپردازی‌‌های ترجیحی هر نوع از ساختمان می‌پردازیم:

نورپردازی مناسب ساختمان‌های اداری و تجاری

• استفاده از رنگ نورهای خنثی و سفید
• استفاده از تکنیک وال واشینگ

نورپردازی مناسب ساختمان‌های مسکونی

• استفاده از رنگ‌های گرم‌تر
• اجرای تکنیک نورپردازی تاکیدی برای ورودی
• در صورت امکان نورپردازی برای محوطه

نورپردازی مناسب ساختمان‌های تفریحی و مراکز خرید

• استفاده از نورپردازی تاکیدی
• استفاده از نورافکن‌ها
• استفاده از رنگ‌های مختلف و لامپ‌هایی با قابلیت تعییر رنگ

نورپردازی مناسب ساختمان‌های قدیمی، هنری یا کلاسیک

• استفاده از تکنیک نورپردازی سطحی grazing برای سطوح با بافت خاص
• استفاده از تکنیک نورپردازی تاکیدی برای ستون‌ها یا طرح‌های متمایز
• استفاده از تکنیک وال واشینگ
• استفاده از رنگ‌های گرم و لوکس

انواع نورپردازی ثابت و متغیر در نمای ساختمان

نورپردازی ثابت (static)

همان‌طور که از نامش پیداست، در این نوع نورپردازی رنگ، شدت و زاویه‌های تابش نور در زمان‌های مختلف هیچ تغییری نمی‌کند.

نورپردازی ثابت ساده، رسمی و به‌صرفه است. بنابراین برای ساختمان‌های اداری، موزه‌ها و بناهای تاریخی و حتی برای ساختمان‌های مسکونی بسیار مناسب است.

 

نورپردازی متغیر (dynamic)

در این نوع نورپردازی رنگ و شدت نور تغییر می‌کند. معمولاً این مدل نورپردازی توجه بیشتری جلب می‌کند حس هیجان ایجاد می‌کند. به‌ همین دلیل برای ساختمان‌های تفریحی، مکان‌های توریستی و گردشگری کاربرد دارد. در رویدادهای خاص، مراکز خرید، برج‌ها و برخی ساختمان‌های مدرن نیز نورپردازی متغیر یا داینامیک دیده می‌شود.

انواع نورپردازی متغیر

نورپردازی (RGB)

نورپردازی RGB دارای رنگ‌های قرمز، سبز و آبی است. این سیستم نورپردازی می‌تواند هر سه رنگ را تولید کند و حتی طیف‌های رنگی مختلف بسازد. این نوع نورپردازی می‌تواند حس نشاط، پویایی و جلوه‌ی زیبایی به ساختمان‌ها ببخشد.

نورپردازی آدرس‌پذیر یا برنامه‌پذیر (addressable)

یکی از جدیدترین و پیچیده‌ترین روش‌های نورپردازی مدرن، نورپردازی آدرس‌پذیر است. به نوعی می‌توان چراغ‌ها را تنظیم یا برنامه‌ریزی کرد تا قابل کنترل باشند. برای مثال می‌توان رنگ و شدت نور یک لامپ را تغییر داد و کنترل کرد اما نور لامپ‌های دیگر تغیری نکند.

این سیستم نورپردازی عموماً بخش‌های متفاوت و جدیدی باید داشته باشد تا توانایی کنترل و برنامه‌ریزی را داشته باشیم. از جمله:

• بخش کنترلر controller
• انواع خاصی از لامپ LED که آدرس‌پذیر باشد
• کابل انتقال دیتا
• کابل‌های خاصی مثل کابل‌های DMX یا SPI

 

​سیستم‌های کنترل DMX و DALI

اکنون که به سیستم نورپردازی متغیر قابل کنترل و یا همان آدرس‌پذیر اشاره کردیم، می‌توانیم راجع به انواع سیستم‌های کنترل این مدل نورپردازی نیز صحبت کنیم.

دو مدل اصلی از سیستم کنترل نورپردازی DALI و DMX هستند:

سیستم کنترل DALI

سیستم کنترل DALI بیشتر برای کنترل فضاهای داخلی و معماری ساختمان‌های اداری، بیمارستان‌ها و فروشگاه‌های بزرگ و ساده استفاده می‌شود. اصل این سیستم بر پایه‌ی کنترل روشنایی معمولی و صرفه‌جویی انرژی استوار است.

برای مثال می‌توان چراغ‌های یک نورپردازی خاص را طوری تنظیم کرد که سر ساعت خاصی خاموش شوند یا شدت خاصی از نور را داشته باشند.

سیستم کنترل DMX

این نوع از سیستم کنترل بیشتر برای فضاهای تزئینی، نورپردازی‌های نمایشی و پر زرق و برق استفاده می‌شود. برخلاف سیستم DALI که به همه‌ی چراغ‌های مد نظر، یک دستور خاص می‌دهد سیستم DMX به هر چراغ می‌تواند هم‌زمان دستور جدا بدهد.

سوالات متداول

-چرا لامپ‌های LED انتخاب بهتری برای نورپردازی هستند؟

• مصرف انرژی کم و به‌صرفه
• عمر نسبتاً طولانی
• تنوع رنگ و طراحی‌های مختلف
• نداشتن ماده‌ی سمی مثل جیوه
• تولید حرارت کم

 

-اصول نورپردازی نمای ساختمان چیست؟

• هماهنگی با معماری و کاربرد ساختمان
• انتخاب رنگ، شدت و دمای نور مناسب
• انتخاب تجهیزات مناسب و به‌صرفه

 

-نورپردازی چه تاثیری در برندینگ ساختمان‌های تجاری دارد؟

• ایجاد ظاهر متمایز و منحصربه‌فرد
• ماندرگاری و تاثیرگذاری مثبت در ذهن عموم
• روشی موفق برای بازاریابی، به‌خصوص بازاریابی بصری

 

-تفاوت بین نورپردازی و روشنایی چیست؟

نورپردازی به تکنیک‌های فنی و بصری برای ایجاد ظاهر زیباتر ساختمان اشاره می‌کند. اما روشنایی عمومی صرفاً برای جلوگیری از تاریکی و دید بهتر اهمیت دارد.

 

-تفاوت سیستم‌های کنترل DMX و DALI چیست؟

از لحاظ نوع کاربرد، نوع ارتباط و سرعت واکنش.

در سیستم کنترل DALI سرعت واکنش آرام‌تر و ارتباط چراغ و سیستم دوطرفه است. در سیستم DMX دستور از کنترلر می‌آید و سرعت واکنش سریع‌تر است. در ضمن، سیستم کنترل DALI برای اداره‌جات و حتی فضاهای داخلی مناسب است، در حالی که سیستم کنترل DMX کابرد تزئینی بیشتری دارد و در برج‌های تجاری و تفریحی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نتیجه‌گیری

در این مقاله به بررسی اهمیت نورپردازی، روش‌ها و تکنیک‌های مختلف آن و همچنین ابزار مناسب نورپردازی نمای ساختمان پرداختیم. به‌طور کلی، لامپ‌های LED در مکان‌های مختلف می‌توانند انتخاب بسیار خوبی باشند. البته به غیر از نوع چراغ، باید به اشکال مختلف آن و تناسب نورپردازی با کاربری ساختمان نیز توجه کرد. با توجه به پیشرفت روزافزون فناوری‌های نورپردازی و ساختمان‌سازی‌ها، لازم است که در نمای ساختمان خود تا حدی از نورپردازی استفاده کنیم تا بتوانیم ظاهری جذاب و خیره‌کننده برای ساختمان بسازیم. برای مشورت در زمینه‌ی انتخاب نورپردازی مناسب نمای ساختمان، می‌توانید با کارشناسان ما در ارتباط باشید.